Skip to content
Kennis

Hoe bepaal je welke werkzaamheden door AI ondersteund kunnen worden?

Consultant sorteert kleurgecodeerde taakkaarten op witte vergadertafel, met laptop en koffiekop op de achtergrond.
Recente inzichten
businessman-doing-relaxation-exercises
Blog
Waarom ontprikkelen tijdens werk zo belangrijk is
Mechteld Goldschmeding
Blog
Zij‑instroominitiatieven in overvloed, tekort aan samenhang
Ruud
Blog
Interview met Wise up collega: Ruud Albers
Workers at scaffoldings
Blog
Circulaire renovatie in de sociale woningbouw met CARES
Welke vaardigheden blijven belangrijk als AI taken overneemt?

Je bepaalt welke werkzaamheden door AI ondersteund kunnen worden door taken systematisch te beoordelen op drie kenmerken: herhaalbaarheid, datarijkheid en de mate waarin het werk patroonherkenning vereist. Taken die aan deze kenmerken voldoen, lenen zich goed voor AI-ondersteuning op de werkvloer. Taken die sterk afhankelijk zijn van menselijk oordeel, contextuele nuance of vertrouwen, zijn minder geschikt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp, van de eerste inventarisatie tot de betrokkenheid van medewerkers.

Welke kenmerken maken een taak geschikt voor AI-ondersteuning?

Een taak is geschikt voor AI-ondersteuning wanneer ze herhaalbaar is, gebaseerd op duidelijke regels of patronen, en gevoed wordt door voldoende data. Hoe meer een taak lijkt op een proces dat steeds opnieuw op dezelfde manier wordt uitgevoerd, hoe beter AI er waarde aan kan toevoegen. Dat geldt zowel voor eenvoudige als voor complexere taken, zolang de structuur maar aanwezig is.

Concreet zijn dit de kenmerken die een taak geschikt maken:

  • Herhaalbaarheid: de taak wordt regelmatig en op vergelijkbare wijze uitgevoerd
  • Datarijkheid: er is voldoende informatie beschikbaar waarop een AI-systeem kan trainen of reageren
  • Patroongerichtheid: de taak vereist het herkennen van verbanden, categorieën of afwijkingen
  • Lage contextgevoeligheid: het resultaat hangt niet sterk af van subtiele menselijke of sociale factoren
  • Meetbaarheid: het is duidelijk wat een correct of goed resultaat is

Voorbeelden zijn het samenvatten van documenten, het categoriseren van inkomende berichten, het opstellen van eerste concepten op basis van vaste formats, of het signaleren van afwijkingen in datasets. AI ondersteunt hier de medewerker door tijdrovend voorbereidend werk over te nemen, zodat de medewerker zich kan richten op het deel dat echt menselijk oordeel vraagt.

Hoe breng je de werkzaamheden binnen een organisatie in kaart?

Je brengt werkzaamheden in kaart door een gestructureerde taakinventarisatie uit te voeren op teamniveau, waarbij je taken opsplitst in afzonderlijke stappen en die stappen beoordeelt op de kenmerken hierboven. Begin niet op organisatieniveau, maar op het niveau van concrete dagelijkse handelingen. Dat levert een realistisch en bruikbaar beeld op.

Een praktische aanpak bestaat uit de volgende stappen:

  1. Breng per team of afdeling de meest tijdrovende taken in kaart via korte interviews of werklogboeken
  2. Splits elke taak op in deelstappen: wat doet iemand precies, in welke volgorde?
  3. Beoordeel elke deelstap op de vijf kenmerken uit de vorige sectie
  4. Prioriteer taken die hoog scoren op herhaalbaarheid en datarijkheid
  5. Leg de uitkomsten vast in een overzicht dat als basis dient voor verdere besluitvorming

Belangrijk is dat je deze inventarisatie niet vanuit de IT-afdeling of het management alleen uitvoert. De medewerkers die de taken dagelijks uitvoeren, weten het beste waar de knelpunten zitten en waar AI daadwerkelijk iets zou oplossen. Betrek hen vroeg in het proces.

Wat is het verschil tussen AI-automatisering en AI-ondersteuning?

Bij AI-automatisering neemt een systeem een taak volledig over, zonder tussenkomst van een medewerker. Bij AI-ondersteuning blijft de medewerker in de lead en gebruikt AI als hulpmiddel om sneller, nauwkeuriger of vollediger te werken. Het onderscheid is cruciaal voor hoe je AI op de werkvloer inzet en welke verwachtingen je schept.

Automatisering is zinvol voor taken die volledig regelgestuurd zijn en waarbij menselijk oordeel geen toegevoegde waarde heeft, zoals het doorsturen van berichten naar de juiste ontvanger op basis van trefwoorden, of het genereren van standaardrapporten vanuit een database. Ondersteuning is zinvol wanneer de taak menselijke expertise vereist, maar AI de voorbereiding of verwerking kan versnellen. Denk aan een beleidsadviseur die AI gebruikt om een eerste analyse van beleidsdocumenten te maken, waarna zij zelf de conclusies trekt en de context beoordeelt.

Voor de meeste organisaties is AI-ondersteuning de realistischere en veiligere startpositie. Volledige automatisering vraagt om een hoge mate van betrouwbaarheid en toetsbaarheid van het AI-systeem, en om heldere verantwoordingslijnen als er iets misgaat. Ondersteuning laat de medewerker altijd de controle houden.

Welke vragen moet je stellen per taak om AI-geschiktheid te beoordelen?

Per taak stel je een reeks gerichte vragen om te bepalen of AI-ondersteuning zinvol en haalbaar is. De kern van die beoordeling draait om drie dimensies: de aard van de taak, de beschikbaarheid van data, en de risico’s bij fouten. Wie deze vragen systematisch doorloopt, voorkomt dat AI-toepassingen worden ingezet waar ze weinig waarde toevoegen of risico’s vergroten.

Stel per taak de volgende vragen:

  • Hoe vaak wordt deze taak uitgevoerd, en is het proces elke keer vergelijkbaar?
  • Welke informatie of data heeft iemand nodig om deze taak uit te voeren?
  • Is die informatie digitaal beschikbaar en gestructureerd?
  • Wat zijn de gevolgen als het resultaat onjuist is?
  • In welke mate speelt menselijk oordeel, empathie of vertrouwen een rol?
  • Is er wet- en regelgeving van toepassing op de uitkomsten van deze taak?
  • Zou een medewerker de AI-uitkomst kunnen controleren en zo nodig corrigeren?

Deze vragen helpen niet alleen bij het beoordelen van geschiktheid, maar ook bij het bepalen van de juiste vorm van AI-inzet. Een taak waarbij fouten grote gevolgen hebben, vraagt altijd om menselijke verificatie, ongeacht hoe goed de AI presteert.

Welke werkzaamheden lenen zich het minst voor AI-ondersteuning?

Werkzaamheden die sterk afhankelijk zijn van menselijke relaties, ethisch oordeel, politieke context of ongestructureerde informatie lenen zich het minst voor AI-ondersteuning. Hoe meer een taak draait om vertrouwen, nuance en situationele intelligentie, hoe minder AI er effectief bij kan helpen.

Concrete voorbeelden van taken die slecht passen bij AI-ondersteuning:

  • Gesprekken met burgers of cliënten waarbij empathie en vertrouwen centraal staan
  • Politieke of bestuurlijke besluitvorming waarbij waarden en belangen afgewogen worden
  • Crisismanagement in situaties die sterk afwijken van eerdere ervaringen
  • Begeleiding van medewerkers bij persoonlijke of loopbaanvraagstukken
  • Onderhandelingen waarbij de relatie minstens zo belangrijk is als de inhoud
  • Ethische afwegingen in beleid of zorgverlening

Dit betekent niet dat AI in deze contexten nooit een rol speelt. AI kan ook hier ondersteunend zijn in de voorbereiding, bijvoorbeeld door relevante informatie samen te vatten voorafgaand aan een gesprek. Maar de kern van de taak zelf, het menselijke contact en het oordeel, blijft altijd bij de medewerker.

Hoe betrek je medewerkers bij het bepalen van AI-toepassingen?

Je betrekt medewerkers door hen vanaf het begin actief onderdeel te maken van de inventarisatie en besluitvorming, niet pas bij de implementatie. Medewerkers die begrijpen waarom AI wordt ingezet en mee hebben bepaald waar dat zinvol is, zijn meer bereid om nieuwe werkwijzen te omarmen en signaleren sneller als iets niet goed werkt.

Een effectieve aanpak begint met open vragen: welke taken ervaren medewerkers als tijdrovend, repetitief of foutgevoelig? Wat zouden zij graag anders doen als ze meer tijd hadden? Deze vragen leveren waardevolle inzichten op die een top-downinventarisatie mist. Vervolgens kun je in kleine groepen, per team of afdeling, de uitkomsten bespreken en gezamenlijk prioriteren welke taken als eerste worden onderzocht.

Zorg ook voor transparantie over wat AI wel en niet kan. Onzekerheid over baanverlies of controle is een reële zorg bij medewerkers. Die zorg verdwijnt niet door haar te negeren, maar door er open over te spreken en duidelijk te maken dat AI-ondersteuning gericht is op het verbeteren van het werk, niet op het vervangen van de mensen die het doen. Medewerkers die zelf mee hebben bepaald hoe AI op de werkvloer wordt ingezet, zijn de beste ambassadeurs voor een succesvolle implementatie.

Hoe Wise up helpt bij AI-toepassingen op de werkvloer

Bepalen welke werkzaamheden geschikt zijn voor AI-ondersteuning is geen eenmalige exercitie. Het vraagt om een gestructureerde aanpak, draagvlak binnen de organisatie en kennis van zowel de arbeidsmarktcontext als de mogelijkheden van AI. Wise up Consultancy ondersteunt organisaties bij dit vraagstuk vanuit meer dan twintig jaar ervaring op het snijvlak van arbeidsmarkt, onderwijs en organisatieontwikkeling.

Concreet helpt Wise up met:

  • Het uitvoeren van een taakinventarisatie op team- of organisatieniveau
  • Het beoordelen van taken op AI-geschiktheid aan de hand van een gestructureerd kader
  • Het begeleiden van medewerkers en leidinggevenden bij de besluitvorming over AI-toepassingen
  • Het verbinden van de juiste mensen en kennis binnen de organisatie om draagvlak te bouwen
  • Het vertalen van beleid rondom AI op de werkvloer naar concrete, werkbare stappen

Wilt u weten hoe uw organisatie een eerste stap kan zetten in het beoordelen van AI-toepassingen op de werkvloer? Neem vrijblijvend contact op met het team van Wise up Consultancy.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een taakinventarisatie gemiddeld voor een middelgrote organisatie?

De doorlooptijd van een taakinventarisatie hangt sterk af van de omvang en complexiteit van de organisatie, maar voor een middelgrote organisatie met vijf tot tien teams kun je rekenen op twee tot vier weken. Dit omvat interviews met medewerkers, het in kaart brengen van deelstappen per taak en het beoordelen op AI-geschiktheid. Een gefaseerde aanpak, waarbij je start met één of twee pilotteams, verkort de initiële doorlooptijd aanzienlijk en levert snel bruikbare inzichten op.

Wat als onze organisatie nog weinig gestructureerde data heeft — kunnen we dan toch starten met AI-ondersteuning?

Ja, ook zonder een rijke datainfrastructuur kun je zinvolle eerste stappen zetten. Generatieve AI-tools zoals grote taalmodellen werken al effectief op basis van tekstinvoer die medewerkers zelf aanleveren, zonder dat daar een intern datawarehouse voor nodig is. Begin in dat geval met taken waarbij de benodigde informatie al digitaal beschikbaar is, zoals e-mails, rapporten of beleidsdocumenten, en bouw van daaruit verder terwijl je tegelijk werkt aan het structureren van bredere databronnen.

Hoe voorkom je dat medewerkers AI-uitkomsten klakkeloos overnemen zonder ze te controleren?

Dit is een van de meest voorkomende valkuilen bij AI-ondersteuning, ook wel ‘automation bias’ genoemd. Voorkom dit door bij de implementatie expliciete verificatiestappen in te bouwen in de werkwijze, en door medewerkers te trainen in het kritisch beoordelen van AI-gegenereerde uitkomsten. Het helpt ook om duidelijk te maken op welke taken AI minder betrouwbaar is, zodat medewerkers weten wanneer extra waakzaamheid geboden is.

Welke veelgemaakte fout moeten organisaties vermijden bij het selecteren van AI-toepassingen?

De meest voorkomende fout is beginnen vanuit de technologie in plaats van vanuit de behoefte: een AI-tool aanschaffen en daarna pas zoeken naar toepassingen. Dit leidt tot oplossingen die weinig aansluiten bij de dagelijkse praktijk en weinig draagvlak vinden bij medewerkers. Een betere aanpak is beginnen met concrete knelpunten of tijdrovende taken die medewerkers zelf benoemen, en vervolgens onderzoeken welke AI-oplossing daar het beste bij past.

Is er wet- en regelgeving waar we rekening mee moeten houden bij het inzetten van AI op de werkvloer?

Ja, zeker. De Europese AI-verordening (AI Act) categoriseert AI-systemen op risiconiveau en stelt eisen aan transparantie, menselijk toezicht en documentatie, met name voor toepassingen in hoog-risico contexten zoals HR-besluitvorming, zorg of overheidsprocessen. Daarnaast gelden de AVG-regels zodra AI-systemen persoonsgegevens verwerken. Het is verstandig om juridische of compliance-expertise te betrekken bij de beoordeling van taken waarbij privacygevoelige of juridisch relevante informatie een rol speelt.

Hoe meet je of een AI-toepassing op de werkvloer daadwerkelijk waarde toevoegt?

Definieer vooraf concrete en meetbare doelstellingen, zoals een reductie in verwerkingstijd, een afname van het aantal fouten of een hogere medewerkerstevredenheid op een specifieke taak. Voer een nulmeting uit vóór de implementatie en evalueer na een vaste periode, bij voorkeur na drie tot zes maanden, of de doelstellingen zijn behaald. Betrek medewerkers ook kwalitatief bij de evaluatie: hun ervaringen geven inzicht in effecten die cijfers alleen niet zichtbaar maken.

Kunnen kleinere organisaties ook profiteren van AI-ondersteuning, of is dit vooral weggelegd voor grote bedrijven?

AI-ondersteuning is zeker niet voorbehouden aan grote organisaties. Juist voor kleinere teams kunnen toegankelijke tools zoals AI-schrijfassistenten, samenvattingssoftware of slimme e-mailfilters direct tijdswinst opleveren zonder grote investeringen in infrastructuur of implementatietrajecten. De sleutel is ook hier beginnen bij concrete, herhaalbare taken en klein starten met een tool die direct aansluit op een bestaand knelpunt, in plaats van een grootschalige uitrol te plannen voordat de meerwaarde bewezen is.

Onze inzichten in je inbox?

Schrijf je dan in voor de Wise up nieuwsbrief. Wekelijks nieuwe inzichten in je inbox.