Nederland kampt met een groeiend tekort aan ecologen. Daardoor lopen niet alleen natuurvraagstukken vast, maar vertraagt ook verduurzaming en komt gebiedsontwikkeling onder druk te staan. Lange tijd ontbrak een helder en gedeeld beeld van het probleem. Onderwijs, werkveld en overheid zagen ieder slechts een deel van het probleem, waardoor een gezamenlijke aanpak uitbleef.

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) bracht Wise up Consultancy deze partijen samen. Kennis, praktijk en beleid werden met elkaar verbonden. Daardoor ontstond voor het eerst een gezamenlijk beeld van de knelpunten én oplossingsrichtingen. Hoe pak je zo’n complex en versnipperd vraagstuk aan? En wat levert sectorale samenwerking daarin daadwerkelijk op?

Waar ligt de sleutel in de inzet van ecologen?

Voor veel organisaties draait dit vraagstuk om meer dan alleen een tekort aan mensen. De behoefte aan ecologische expertise verschilt sterk per specialisme en opleidingsniveau. Tegelijkertijd werd aangegeven dat opleidingen en de dagelijkse praktijk niet altijd goed op elkaar aansluiten. Ook was er onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden: welke partij in het ecologisch veld waarvoor aan zet was, en hoe opleidingsroutes op elkaar aansloten. Voor organisaties die werken aan ruimtelijke ontwikkeling, energietransitie of natuurvraagstukken maakt dit het lastig om vooruit te plannen en duurzaam talent op te bouwen.

Onderwijsinstellingen, werkgevers en overheid werken allemaal aan hetzelfde probleem, maar wisten elkaar niet goed te vinden. De uitdaging was om deze samenwerking tot stand te laten komen en te organiseren, om dezelfde richting op te werken.

Van subsidieaanvraag tot adviesrapport

Het ministerie van LVVN voerde eerst een korte verkenning uit om een eerste inzicht te krijgen in de aard, omvang en ernst van het tekort. Met zoveel betrokken partijen dreigde iedereen vanuit zijn eigen belang naar het probleem te blijven kijken. Daarom zocht het ministerie een onafhankelijke partij om het proces te begeleiden. Het ministerie schakelde Wise up in om het vervolgproces te begeleiden. Doreen Verbakel (ministerie van LVVN): “Als overheid zijn we belanghebbenden, net als bijvoorbeeld de onderwijsinstellingen. Een onafhankelijke partij die het proces begeleidt en alle hoeken bij elkaar brengt is dan erg fijn.”

Zeb Bergsma en Remeis Salentijn (Wise up Consultancy) brachten partijen samen in een consortium, en organiseerden werksessies om de subsidieaanvraag te schrijven. Het consortium bestond uit Yuverta (penvoerder), Aeres mbo/hbo, HAS Green Academy, Hogeschool Van Hall Larenstein, Universiteit Maastricht, Wageningen Universiteit, Universiteit Utrecht, Netwerk Groene Bureaus (NGB) en SoortenNL.

Doreen Verbakel: “Door de diversiteit van het consortium, kon het vraagstuk van verschillende invalshoeken bekeken worden. Je komt erachter dat het probleem niet bij alle partners om hetzelfde gaat.”

Nadat het ministerie van LVVN de subsidie had toegekend, namen Janée Voet en Brigitte Jansen (Wise up Consultancy) de projectleiding op zich. Janée Voet “Door de juiste vragen te stellen, overzicht te creëren en focus te houden, konden partners hun inhoudelijke kennis ten volste inzetten.”

Tijdens het project werkten partners in verschillende sessies stap voor stap toe naar een gedeeld beeld van de arbeidsmarkt, het onderwijs en de belangrijkste knelpunten. Partners werkten daarnaast in kleinere groepen aan thema’s als innovatie, onderwijs en Leven Lang Ontwikkelen. De sessies leverden niet alleen nieuwe inzichten op, maar het werd ook duidelijk waar samenwerking echt nodig is en welke partijen daarin een rol te pakken hebben.

Het adviesrapport

Tegelijkertijd bracht het traject ook uitdagingen met zich mee, zoals de omvangrijkheid van de informatie. Juist doordat veel perspectieven en belangen samenkwamen, dreigde het onderzoek te breed te worden. De uitdaging was om van alle inzichten één duidelijk en bruikbaar adviesrapport te maken, waar ik (Mechteld Castel) als auteur bij aansloot. We maakten scherp welke partij waarop in actie kan komen. Daardoor werd duidelijk wie waarmee verder kan.

De concrete opbrengsten van dit project

De opbrengst was meer dan een adviesrapport: er ontstond een gedeeld vertrekpunt waarmee onderwijs, overheid en werkveld concreet verder konden. Partners lieten weten dat ze de bevindingen gebruiken voor doorontwikkeling van onderwijs en educatie.

Doreen Verbakel: “Het laat zien dat er qua professionalisering en structurering nog veel winst te behalen valt. Als de basis op orde komt, gaat er meer lopen.” Naast de uitkomsten van het adviesrapport zit de meerwaarde vooral in het proces en de samenwerking. Penvoerder Simone Sauren (Yuverta): “Het was de eerste keer dat we samenkwamen om naar dit onderwerp te kijken.”

Partners leerden elkaar beter kennen en kregen meer inzicht in elkaars rol: “Je komt tot een meer gedragen beeld dan bij eigen aannames.” en “Nu ik contacten heb bij onderwijsinstellingen, is de drempel minder hoog.”

“In een korte tijd zijn we in staat geweest een rijk rapport op te leveren, dat ontzettend veel aanknopingspunten voor het werkveld bevat. Ik ben er trots op dat we, met verschillende zienswijzen, toch een gedragen lijn hebben weten te vinden.” – Brigitte Janssen

De vervolgacties

Het project heeft niet alleen inzicht opgeleverd, maar ook een basis gelegd voor verdere samenwerking. Partners hebben inmiddels de eerste stappen gezet richting nieuwe samenwerkingen en vervolginitiatieven.

Zo leidde dit bij Yuverta bijvoorbeeld tot de start van een practoraat natuurinclusief leren, gericht op de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

Tegelijkertijd wordt binnen Groenpact verkend of er een coalitie ecologen kan worden ingericht. Simone Sauren: “Dit kan bijvoorbeeld worden ingezet om te onderzoeken hoe branchevertegenwoordiging ingericht kan worden. Dat was één van de oplossingsrichtingen uit het rapport, dus dat heeft hier zeker aan bijgedragen.” Doreen Verbakel: “Op deze manier kunnen we de verbinding robuuster inrichten zodat de sector toekomstgericht en strategisch over zaken na kan denken.”

Daarbij verschuift de focus nadrukkelijk naar het werkveld. Doreen Verbakel: “Door het werkveld intensiever te betrekken en dat te koppelen aan het aanbod van onderwijsinstellingen, kunnen we meer vraaggestuurd gaan ontwikkelen. Het werkveld zal hiervan eigenaar moeten worden en dit invullen.”

Tot slot

De uitdagingen binnen de ecologiesector staan bovendien niet op zichzelf. In steeds meer sectoren zorgen arbeidsmarktkrapte, versnippering en complexe samenwerkingsvraagstukken voor dezelfde uitdaging: hoe organiseer je gezamenlijk eigenaarschap en structurele oplossingen?

Juist daar maakt regie het verschil. Door partijen samen te brengen, overzicht te creëren en focus aan te brengen, ontstaat ruimte voor concrete stappen en duurzame samenwerking.

Loop jij tegen een vergelijkbaar vraagstuk aan waarin onderwijs, arbeidsmarkt en beleid samenkomen? Of wil je meer grip krijgen op een sectorbreed probleem? Wise up helpt organisaties bij verbinding in een netwerk: van subsidieaanvraag en verantwoording tot programmamanagement en uitvoering.

Over Wise up Consultancy:

Wise up helpt (netwerk)organisaties bij het oplossen van vraagstukken op het gebied van arbeidsmarkt, onderwijs en economie. Dit doen we door het inzetten van ervaren project- en programmamanagers, enthousiaste onderzoekers, HR partners en bevlogen adviseurs. Hiermee brengen we complexe opdrachten en vraagstukken van onze klanten tot een succesvol resultaat zodat zij zelf kunnen excelleren. Wij bouwen daardoor mee aan een duurzame en veerkrachtige economie waarin iedereen meedoet en zichzelf optimaal kan ontwikkelen.