Werkt straks één op de drie medewerkers in de zorg?

De zorgvraag stijgt door een vergrijzende bevolking. Is het houdbaar naar de toekomst toe om de zorg te organiseren zoals we nu doen? In deze blog geven we inzicht in de arbeidsmarkt van de sector Zorg en Welzijn: hoeveel mensen werken er nu, hoe heeft de arbeidsvraag zich ontwikkeld en wat betekent dat voor de toekomst?

Hoeveel mensen werken in de zorg?

In het derde kwartaal van 2025 werkten ruim 1,5 miljoen mensen in de sector Zorg en Welzijn. Van de circa 10,3 miljoen Nederlanders van 15 tot 75 jaar die tot de beroepsbevolking behoren, werkt daarmee ruim 15% in deze sector. Anders gezegd: ongeveer één op de zes à zeven werkenden in Nederland is actief in Zorg en Welzijn.

Werken er in 2050 2,5 miljoen mensen in de zorg?

Op dit moment werkt dus ongeveer één op de zeven mensen in de zorg. In 2020 waren dat nog ruim 1,4 miljoen mensen, en in 2015 iets minder dan 1,3 miljoen. De sector groeit al jaren stevig. Gemiddeld neemt het aantal medewerkers in de zorg met ongeveer 10% per vijf jaar toe.

Als die trend zich doorzet, zouden er in 2050 ruim 2,5 miljoen mensen in de zorg werken. In 2060 zou dat zelfs oplopen tot meer dan 3 miljoen.

Waar groeit de sector het snelst?

De sector Zorg en Welzijn groeit niet overal even hard. Vooral de kinderopvang (+64%), jeugdzorg (+59%), sociaal werk (+44%), huisartsen en gezondheidscentra (+40%) en de geestelijke gezondheidszorg (+29%) groeiden de afgelopen tien jaar sneller dan het sectorgemiddelde.

De verpleging, verzorging en thuiszorg groeide met ongeveer 21%, rond het gemiddelde van de sector. Tegelijkertijd is dit veruit de grootste branche: ongeveer een derde van alle werkenden in Zorg en Welzijn is hier actief. De ziekenhuiszorg en gehandicaptenzorg groeiden juist minder hard.

Werkt straks één op de drie werknemers in de zorg?

De voorzitter van de sociaal economische raad (SER) Kim Putters gaf in 2023 al aan dat er in 2040 naar verwachting 700.000 tot 800.000 extra werkenden nodig zijn in de zorg. Andere bronnen stellen zelfs vast dat in 2060 één op de drie werkenden in de zorg zou werken als we de sector blijven organiseren zoals we dat nu doen.

Dat roept een fundamentele vraag op: is dat haalbaar?

Welke maatregelen kunnen we nemen?

Vrijwel alle deskundigen zijn het erover eens dat het onhaalbaar en onbetaalbaar is als straks één op de drie werkenden in de zorg zou moeten werken. Dat zou een te zware druk leggen op de arbeidsmarkt en op de collectieve uitgaven.

De SER noemt drie richtingen om dat scenario te voorkomen:

1. het arbeidsaanbod vergroten;
2. vraag en aanbod beter op elkaar laten aansluiten;
3. meer doen met dezelfde mensen.

Hieronder werken we die drie richtingen verder uit.

1. Het vergroten van de beroepsgeschikte bevolking

De beroepsbevolking bestaat momenteel uit ongeveer 10 miljoen mensen. Het gaat om iedereen tussen de 15 en 75 jaar die betaald werk heeft, of actief op zoek is naar werk en direct beschikbaar is.

Het arbeidsaanbod kan op verschillende manieren worden vergroot. Allereerst door groei van de beroepsgeschikte bevolking, bijvoorbeeld via migratie. Daarnaast kan de arbeidsparticipatie binnen de bestaande groep van 15- tot 75-jarigen omhoog. Dat kan door werken aantrekkelijker te maken ten opzichte van niet-werken.

Denk bijvoorbeeld aan fiscale voordelen voor mensen die na de pensioengerechtigde leeftijd willen doorwerken. De andere route is minder populair: niet-werken minder aantrekkelijk maken. Opties die het kabinet nadrukkelijk verkend. Met de maatregelen in de sociale zekerheid wil de regering de arbeidsparticipatie en beroepsbevolking verruimen door maatregelen in de AOW, WIA en WW. Of het ze ook gaat lukken is een andere vraag. Op 5 maart werd al bekend dat het kabinet de AOW-verhoging op pauze zet en de Sociaal Economische Raad om advies gaat vragen (Bron: RTL Nieuws).

Ook kan de participatie stijgen door mensen meer uren te laten werken. Dat vraagt bijvoorbeeld om betere kinderopvang, minder financiële prikkels om in deeltijd te blijven werken en een arbeidsmarkt die beter aansluit op wat mensen wél kunnen. In dat kader is het ook logisch om minder te focussen op beperkingen en meer op mogelijkheden: wat kan iemand nog wel, en welke ondersteuning is daarvoor nodig?

Daarnaast liggen er kansen bij jongeren. Zij kunnen tijdens hun opleiding al meer praktijkervaring opdoen via werk-leertrajecten, duale opleidingen of contractvormen waarbij een groter deel van de opleiding op de werkvloer plaatsvindt.

2. Betere aansluiting van vraag en aanbod

Een deel van het probleem zit niet alleen in een tekort aan mensen, maar ook in de manier waarop werk en opleiding georganiseerd zijn. Tekorten verschillen sterk per regio, branche en functieniveau. Een betere aansluiting vraagt daarom om gerichtere keuzes in opleiden, omscholen en begeleiden.

Dat betekent onder meer: beter inzicht in regionale arbeidsmarktkrapte, gerichte instroom in tekortberoepen en het slimmer inzetten van mensen met aanverwante vaardigheden. Niet elke functie hoeft immers door dezelfde typen professionals te worden ingevuld als taken anders georganiseerd kunnen worden.

3. Meer doen met dezelfde mensen

Meer werk verzetten met minder mensen vraagt meestal om investeringen in vaardigheden, kapitaal, technologie en organisatie. Denk aan automatisering, digitalisering en waar mogelijk robotisering van processen. Juist daar ligt voor de zorg nog een grote opgave.

Zo is de productiviteit in ziekenhuizen sinds 2011 nauwelijks gestegen. Dat laat zien dat de druk op de zorg niet alleen kan worden opgelost met méér personeel, maar ook met slimmere processen, toekomstbestendige vaardigheden, betere technologie en een andere inrichting van het werk. AI kan hier een belangrijke rol in spelen.

Tot slot

Alleen méér mensen aantrekken voor de zorg  is niet genoeg. De opgave zit in een combinatie van hogere participatie, een betere match tussen werk en mensen, een productiever zorgsysteem maar ook een sector die meer gericht is op gezondheid (preventie).

Op basis van de huidige trends is het namelijk goed voorspelbaar dat de huidige manier waarop de zorg wordt geleverd een groot beroep doet op de arbeidsmarkt, die naar de toekomst toe onhoudbaar is in het huidige economische systeem.

Wil je meer weten over hoe de arbeidsmarkt zich in de toekomst gaat ontwikkelen en hoe AI daar invloed op heeft? Lees dan het whitepaper.

Over Wise up Consultancy:

Wise up helpt (netwerk)organisaties bij het oplossen van vraagstukken op het gebied van arbeidsmarkt, onderwijs en economie. Dit doen we door het inzetten van ervaren project- en programmamanagers, enthousiaste onderzoekers, HR partners en bevlogen adviseurs. Hiermee brengen we complexe opdrachten en vraagstukken van onze klanten tot een succesvol resultaat zodat zij zelf kunnen excelleren. Wij bouwen daardoor mee aan een duurzame en veerkrachtige economie waarin iedereen meedoet en zichzelf optimaal kan ontwikkelen.