De hybride professional

Een tijdje geleden heb ik geschreven over de meerwaarde van hybride-banen. Dit gedachte-experiment is een lonkend perspectief om de arbeidskrapte in de praktische beroepen het hoofd te bieden. Dit keer neem ik je mee in een nieuwe context. Want, kunnen we dit gedachte-experiment ook toepassen op de NAVO-norm?

Lees terug: Hybride banen: een nieuwe soort professional

Wat zijn de gevolgen van de NAVO-norm op maatschappelijke arbeidskrapte?

In de zomer van 2025 hebben de NAVO-bondgenoten ingestemd met een verhoging van de zogeheten NAVO-norm, van 2% naar 5%van het Bruto Binnenlands Product (BBP). De bedoeling is dat 3,5% van het BBP jaarlijks naar defensie gaat; en dat 1.5% wordt geïnvesteerd in infrastructuur, beveiliging en paraatheid[1]. Dit vanwege de toenemende geopolitieke druk. Tegelijkertijd kennen we ook een toenemende druk op de arbeidsmarkt, dat misschien wel haaks komt te staan op de vraag om meer (personele) inzet voor Defensie.

Zoals UWV in januari 2026 bekend maakte: een belangrijk deel van het defensiebudget gaat op aan personeel. De nadruk ligt op sectoren zoals de techniek, ICT, zorg en logistiek.[2] Precies de sectoren die we in het eerste deel over de hybride professional hebben besproken: de sectoren die in de arbeidsmarkt óók onder druk staan.

De extra investering in Defensie vergroot de concurrentie om personeel. Wanneer meer personeel wordt onttrokken uit de reguliere arbeidsmarkt, kan dit leiden dit tot het nog verder oplopen van wachttijden in de zorg of verstoring van toeleveringsketens en diensten die afhankelijk zijn van technologie. Andersom kan het ertoe leiden dat Defensie haar norm niet haalt. Kortom, de nieuwe situatie maakt het lastig om de balans te vinden tussen het voldoen aan internationale verplichtingen en het ondersteunen van de binnenlandse arbeidsmarkt. Of kan een hybride-banen-constructie de oplossing bieden?

Defensie als plek voor kruisbestuiving

Een hybride inzet bij Defensie is wellicht niet gek. Personeel werkt bijvoorbeeld drie dagen per week in hun eigen organisatie en besteedt één of twee dagen werk aan Defensie. Dit biedt de mogelijkheid om expertise in ICT, logistiek, techniek en zorg in te zetten, wat direct maatschappelijke meerwaarde oplevert. Denk hierbij aan het behalen van de NAVO-norm, zonder dat bedrijven op de reguliere arbeidsmarkt personeel verliezen. Op deze manier kan Defensie de bestaande kennis uit de maatschappij inzetten en mogelijk zelfs versterken door een diverse samenkomst van experts uit verschillende bedrijven. Het zou zelfs een kans kunnen zijn om een deel van de NAVO-norm-inzet, terug te geven aan de maatschappij, doordat dit personeel extra geschoold wordt bij Defensie en deze kennis ook kan inzetten bij de werkgever en in de reguliere arbeidsmarkt.

Daarbij kunnen de technologische en innovatieve vaardigheden die bij Defensie zijn ontwikkeld, naadloos worden overgedragen naar de ICT- en technologische sectoren. Ervaring in het ontwikkelen van veilige communicatiesystemen kan bijvoorbeeld bijdragen aan innovatieve oplossingen voor de commerciële telecomsector of de ontwikkeling van systemen voor bedrijven en overheden.

Leren van twee werelden

In de dagen dat professionals bij Defensie werken, leren zij van kernwaarden die daar centraal staan: mentale en fysieke fitheid, kameraadschap, veerkracht en verbondenheid. Waarden die in een tijd van online werken, smartphonegebruik en toenemend individualisme steeds meer naar de achtergrond lijken te verdwijnen. Juist deze kwaliteiten zijn van grote waarde voor de maatschappij. Mentale weerbaarheid helpt professionals functioneren in stressvolle omgevingen zoals crisismanagement of hulpverlening. Kameraadschap en samenwerking versterken teams in sectoren als zorg, onderwijs en publieke dienstverlening, waar onderlinge steun essentieel is. Veerkracht helpt mensen omgaan met tegenslagen en druk, terwijl verbondenheid het gevoel versterkt dat we samen werken aan een groter doel en de gezondheid van de maatschappij. 

Hybride inzet kan daarnaast ook iets betekenen voor Defensie zelf. De organisatie staat traditioneel bekend om een sterke, maar relatief gesloten cultuur, met duidelijke hiërarchie, eigen tradities en sterke onderlinge loyaliteit. Dat is begrijpelijk in een omgeving waar werk plaatsvindt op het snijvlak van gevaar en veiligheid en vertrouwen en snel handelen cruciaal zijn. Tegelijkertijd kan zo’n gesloten cultuur het risico vergroten op sociale onveiligheid of een beperkte aansluiting op maatschappelijke en culturele ontwikkelingen. Hybride professionals brengen nieuwe perspectieven, ervaringen en sociale normen mee vanuit andere sectoren. Daarmee kan een gezondere wisselwerking ontstaan tussen Defensie en de samenleving. Defensie wordt zo minder een afzonderlijke wereld, en meer een gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid: iets van ons allemaal. Zo wordt veiligheid en vrede niet alleen een kwestie van nationale bescherming, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de samenleving als geheel.

Tot slot vormt dit de beste basis voor een flexibele schil wanneer geopolitieke druk afneemt en toeneemt: je schuift simpelweg met de ureninzet van krachten die zowel voor de reguliere arbeidsmarkt, als voor Defensie werken.

Voordelen

• Defensie wordt een inzet van het collectief: door een hybride-banen constructie kan defensie de arbeidsmarkt ondersteunen en het belang van vrede en veiligheid bij een veel breder publiek laten landen. Zo wordt het echt een missie van het collectief.
• Defensie wordt een broedplaats voor kruisbestuiving/innovatie: doordat veel experts uit de reguliere arbeidsmarkt een aantal dagen samenwerken in Defensieconstructie, wordt het meteen een broedplaats voor inclusie, flexibiliteit, diversiteit en innovatie. Dit helpt zowel de maatschappelijke vooruitgang, als de defensie-versterking in de hand.
• Defensie en de reguliere arbeidsmarkt slaan de handen ineen: door met hybride-banen-constructies aan de slag te gaan, hoeven de krappe arbeidsmarkt en de navo-norm elkaar niet langer direct te bijten.

Aandachtspunten

• Voltijders zijn van groot belang: Defensie en overige sectoren kunnen niet alleen bouwen op deeltijders, dus er moeten voltimers in dienst blijven om continuïteit en expertise te blijven waarborgen. Wel kunnen deeltijders een belangrijke flexibele schil worden in tijden van toenemende geopolitieke druk.

Conclusie

In dit gedachte-experiment zien we dat de hybride professional belangrijke voordelen kan bieden voor zowel Defensie als de samenleving. Door hybride werk te omarmen, kan Defensie niet alleen haar NAVO-norm halen, maar ook bijdragen aan de maatschappelijke ontwikkeling, kruisbestuiving en innovatie, arbeidskrapte verlichten en de sociale waarden in de maatschappij versterken. Zou jij het aandurven om een deel van jouw personeel voor defensie in te zetten? Zie je daar de meerwaarde van in?

In deze blog wordt een gedachte-experiment geschetst rondom taaktransformatie. Taaktransformatie is echter geen gedachte-experiment, maar realiteit. Waarom en hoe? Lees daarvoor het whitepaper.

Over Wise up Consultancy:

Wise up helpt (netwerk)organisaties bij het oplossen van vraagstukken op het gebied van arbeidsmarkt, onderwijs en economie. Dit doen we door het inzetten van ervaren project- en programmamanagers, enthousiaste onderzoekers, HR partners en bevlogen adviseurs. Hiermee brengen we complexe opdrachten en vraagstukken van onze klanten tot een succesvol resultaat zodat zij zelf kunnen excelleren. Wij bouwen daardoor mee aan een duurzame en veerkrachtige economie waarin iedereen meedoet en zichzelf optimaal kan ontwikkelen.